Takvimi bölgene göre ayarla
Ekim zamanını belirleyen asıl şey son don tarihidir. Ege ve Akdeniz kıyılarında mevsim 2-4 hafta erken başlar, kışlık sebzeler açıkta yetişebilir. İç Anadolu'nun yüksek kesimleri ile Doğu Anadolu'da son don daha geç gelir; sıcak seven sebzeleri Mayıs sonu ya da Haziran başına bırakmak daha güvenlidir. Bölgendeki son don tarihini Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerinden ya da yerel çiftçilerden öğrenebilirsin.
Ay ay bahçe takvimi
| Ay | Ne ekilir / dikilir? | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Ocak | Kıyı bölgelerde bakla, sarımsak | Don olmayan günlerde meyve ağaçlarının kış budaması, tohum ve fide planı |
| Şubat | Kapalı ortamda domates, biber, patlıcan tohumu (fide için) | Budamaya devam, ağaçlara kış ilaçlaması, alet bakımı |
| Mart | Açığa bezelye, ıspanak, marul, turp, roka; arpacık soğan | Toprağı işleme, yanmış ahır gübresi ya da kompost karıştırma |
| Nisan | Patates, havuç, pancar, maydanoz, dereotu | Çim bakımı ve ekimi, yabani ot temizliği |
| Mayıs | Son dondan sonra domates, biber, patlıcan fidesi; kabak, salatalık, fasulye, mısır | Fidelere destek çubuğu, düzenli sulama başlangıcı |
| Haziran | İkinci ürün fasulye ve salatalık | Malçlama, çapa, zararlı kontrolü, domates koltuk alma |
| Temmuz | Kışlık lahana, karnabahar, brokoli için fide tohumu | Sabah erken ya da akşam sulama, hasat |
| Ağustos | Lahana, karnabahar, brokoli fidelerini dikme | Hasat, tohum saklama, kurumuş bitkileri temizleme |
| Eylül | Ispanak, marul, roka, tere, turp | Çim ekimi için en uygun dönemlerden biri, kompost hazırlığı |
| Ekim | Sarımsak, kışlık soğan, bakla; lale ve sümbül soğanları | Yaprak toplama, toprağı kışa hazırlama |
| Kasım | Meyve fidanı dikimi (yapraklar döküldükten sonra) | Hassas bitkileri örtme, saksıları içeri alma |
| Aralık | Kıyı bölgelerde marul ve ıspanak hasadı sürer | Sulama sistemini boşaltma, alet temizliği, gelecek yıl planı |
Fide yetiştirme ipuçları
- Domates, biber ve patlıcan tohumlarını viyollere ya da küçük saksılara ek. Çimlenme için sıcak bir ortam gerekir.
- Fideleri aydınlık bir pencere önünde tut. Işık azsa boyları uzar ve zayıflar.
- Açığa dikmeden 1-2 hafta önce fideleri gündüzleri dışarı çıkarıp akşam içeri alarak havaya alıştır.
- Dikimi öğleden sonra ya da bulutlu bir günde yap, ardından can suyu ver.
Sulama ve gübreleme
- Sık ve az yerine seyrek ama derin sulama kökleri güçlendirir.
- Yaprakları değil, toprağı sula. Islak yaprak mantar hastalıklarına davetiye çıkarır.
- Taze ahır gübresi kökleri yakabilir; yanmış gübre ya da kompost kullan.
- Kimyasal gübre ve ilaç kullanıyorsan ambalajdaki doz ve bekleme süresine mutlaka uy. Hasat öncesi bekleme süresi tüketici sağlığı için önemlidir.
Budama ve ağaç bakımı
Meyve ağaçlarının çoğu, yapraklarını döktükten sonra ve tomurcuklar uyanmadan önce, kış sonunda budanır. Don olan günlerde budama yapma. Kesilen kalın dalların yarasına aşı macunu sürmek hastalık girişini azaltır. Kayısı ve kiraz gibi bazı türlerde budama zamanı farklılık gösterebilir; ziraat odası ya da il tarım ve orman müdürlüğünden bölgeye özgü öneri alabilirsin.
Balkonda ve saksıda yetiştirme
Bahçen yoksa balkonda da sebze yetiştirebilirsin. Cherry domates, biber, marul, roka, maydanoz, nane ve fesleğen saksıya en iyi uyum sağlayanlardır. Saksının dibinde mutlaka drenaj deliği olsun ve altına çakıl koy. Domates ve biber için en az 15-20 litrelik saksı gerekir. Güneyli balkonlar çoğu sebze için en verimli yerdir; kuzey cephede yeşillik ve otlar daha iyi sonuç verir. Saksı toprağı bahçe toprağından çabuk kurur, yazın her gün kontrol et.