Trafik cezası nasıl sorgulanır?
- e-Devlet Kapısı: Emniyet Genel Müdürlüğü'nün "Trafik Cezası Sorgulama" hizmetiyle kendi adına yazılmış cezaları görebilirsin.
- Araç plakasına göre: e-Devlet'te aracına yazılmış cezaları da sorgulayabilirsin.
- Ceza puanı: e-Devlet'te "Sürücü Belgesi Ceza Puanı Sorgulama" hizmetiyle toplam puanını görürsün.
Cezayı yerinde tebliğ almadıysan, yani radar ya da kamerayla tespit edildiyse, ceza tutanağı adresine posta ile ya da kayıtlıysa elektronik tebligat olarak gönderilir. Tebliğ tarihi; indirim ve itiraz sürelerinin başladığı tarih olduğu için önemlidir.
Ceza puanı sistemi
Bazı trafik ihlallerinde para cezasının yanında sürücü belgesine ceza puanı işlenir. Hız sınırını aşmak, kırmızı ışıkta geçmek, emniyet şeridini ihlal etmek gibi kurallar ceza puanı içerir. Her ihlalin puanı farklıdır.
Kanunun 118. maddesine göre bir yıl içinde 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesine el konulur:
- İlk seferde sürücü belgesine 2 ay süreyle el konur. Sürücü, trafik eğitimine katılıp sınavda başarılı olursa süre sonunda belgesini geri alır.
- Tekrarında el koyma süresi uzar ve psiko-teknik değerlendirme gibi ek şartlar devreye girer.
- İhlaller sürmeye devam ederse belge iptal edilebilir.
Ceza puanları yıl esasına göre hesaplanır. El koyma süreleri ve şartlarının güncel hali kanunda yer alır; değişiklik olabileceği için e-Devlet'teki puan bilgini düzenli kontrol et.
Ehliyete el koyma gerektiren diğer durumlar
100 puan dışında bazı ihlaller doğrudan sürücü belgesine el konulmasına yol açar. Örnekler:
- Alkollü araç kullanma (yasal sınırın üzerinde). Hususi araç sürücüleri için sınır 0,50 promildir; ticari, resmi araç ve bazı meslek sürücüleri için sınır daha düşüktür.
- Uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisinde araç kullanma.
- Hız sınırlarının belirli oranlarda aşılması.
- Kırmızı ışık ihlalinin tekrarlanması gibi bazı ağır ihlaller.
Bu durumlarda süreler ihlalin türüne ve tekrarlanıp tekrarlanmadığına göre değişir.
İndirimli ödeme
Kanunun 115. maddesine göre trafik para cezasını tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödersen cezanın dörtte biri indirilir. Yani tutarın dörtte üçünü ödersin.
- Ödemeyi e-Devlet, bankalar, PTT ya da vergi dairesi üzerinden yapabilirsin.
- Süresinde ödenmeyen cezalar gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
- İndirimli ödeme yapman, itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Ödeyip itiraz edebilirsin; itirazın kabul edilirse ödediğin tutar iade edilir.
Trafik cezasına itiraz
Trafik idari para cezalarına itiraz, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na göre yapılır:
- İtiraz süresi tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür.
- İtiraz, sulh ceza hakimliğine dilekçeyle yapılır. Dilekçeyi adliyedeki ön büroya ya da UYAP Vatandaş Portal üzerinden verebilirsin.
- Dilekçeye ceza tutanağının fotokopisini, varsa fotoğraf, video ve tanık bilgisi gibi delilleri ekle.
- Hakimlik, gerekirse duruşma yapmadan dosya üzerinden karar verebilir.
15 günlük süreyi kaçırırsan ceza kesinleşir. Aracın sana ait olup sürücünün başkası olduğu hallerde de bu süre içinde itiraz etmen gerekir.
Ceza yazmamak için sık yapılan hatalar
- Hız: Şehir içi, şehirlerarası ve otoyolda sınırlar farklıdır. Levhaya bak; ortalama hız koridorlarında iki nokta arasındaki ortalama hızın ölçüldüğünü unutma.
- Telefon: Araç kullanırken telefonu elde tutarak konuşmak ve mesajlaşmak cezalıdır.
- Emniyet kemeri: Ön ve arka koltukta kemer takmak zorunludur.
- Emniyet şeridi: Acil durum dışında emniyet şeridinden gitmek ceza puanlı bir ihlaldir.
- Park: Engelli park yerine, durağa ya da yaya geçidine park etmek cezalıdır ve araç çekilebilir.
- Belgeler: Ehliyet, ruhsat ve geçerli zorunlu trafik sigortası olmadan araç kullanma da ayrı ihlaldir.