Hangi borçlar sorgulanır?
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sorgulamasında vergi dairelerine olan borçların görünür. Bunlar arasında gelir vergisi, motorlu taşıtlar vergisi (MTV), değerli konut vergisi, bazı idari para cezaları ve vergi cezaları ile gecikme zammı bulunur. Emlak vergisi ve çevre temizlik vergisi gibi belediye vergileri ise belediyeye ödenir ve GİB sorgusunda görünmez.
e-Devlet'ten sorgulama
- e-Devlet Kapısı'na giriş yap.
- Arama kutusuna "Vergi Borcu Sorgulama" yaz ve Gelir İdaresi Başkanlığının hizmetini aç.
- Borç türlerini, vadelerini ve gecikme zammı dahil toplam tutarı listede gör.
- Ödeme yapmak istersen yönlendirme bağlantısıyla GİB ödeme ekranına geç.
GİB Dijital Vergi Dairesi'nden sorgulama
GİB'in Dijital Vergi Dairesi üzerinden T.C. kimlik numaran ve şifrenle ya da e-Devlet ile giriş yaparak borçlarını, ödeme geçmişini ve tahakkuklarını görebilirsin. Giriş yapmadan da T.C. kimlik numarası ve plaka gibi bilgilerle bazı borçları (ör. MTV) sorgulayıp ödeyebilirsin.
Nasıl ödenir?
- İnternetten: GİB Hazır Ödeme sistemi veya Dijital Vergi Dairesi üzerinden banka kartı ya da kredi kartıyla.
- Bankalardan: Anlaşmalı bankaların internet, mobil ve şube kanallarından.
- Vergi dairesinden: Veznede veya kartla şahsen.
Ödeme sonrasında makbuzunu sakla. Ödemenin sisteme düşmesi genelde hızlıdır ama birkaç saat sürebilir.
Önemli vergi dönemleri
| Vergi | Ödeme zamanı |
|---|---|
| Motorlu taşıtlar vergisi (MTV) | Yılda iki eşit taksit: ocak ve temmuz ayları |
| Yıllık gelir vergisi | Mart ayında beyan; ödeme mart ve temmuz aylarında iki taksit |
| Emlak vergisi (belediye) | İlk taksit mart-mayıs, ikinci taksit kasım ayı |
Vergi tutarları, gecikme zammı oranı ve bazı ödeme tarihleri mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilir. Güncel bilgiyi GİB'in duyurularından kontrol et.
Borcu yoktur yazısı
İhale, ruhsat veya bazı başvurular için vergi borcun olmadığını gösteren yazı istenebilir. Bu yazıyı Dijital Vergi Dairesi'nden elektronik olarak alabilir ya da bağlı olduğun vergi dairesinden talep edebilirsin. Belediye borçları için ayrı yazıyı belediyeden alman gerekir.
Borç tutarını doğru okumak
Sorgulama ekranında her borç kalemi için vergi türü, dönemi, vade tarihi, asıl tutar ve gecikme zammı ayrı görünür. Ödeme yaparken toplam tutara bak; asıl tutarı ödeyip gecikme zammını bırakırsan küçük bir borç kalmaya devam eder. Ödemenin hangi borca sayılacağını seçebildiğin ekranlarda en eski vadeli borçtan başlamak genelde daha avantajlıdır. Aynı vergi türünde birden çok dönem varsa her birinin ayrı ödendiğinden emin ol.
Sık sorulan durumlar
- Satılmış aracın MTV'si: Araç noterde satıldıysa satıştan sonraki dönemlerin vergisi alıcıya aittir. Sana borç çıkıyorsa satış belgesiyle vergi dairesine başvur.
- Vefat eden yakının borcu: Mirası reddetmeyen mirasçılar, miras payları oranında vergi borcundan sorumlu olabilir. Vergi dairesinden bilgi al.
- Yanlış ödeme: Başkasının borcunu ya da yanlış dönemi ödediysen dilekçeyle düzeltme veya iade talep edebilirsin.
Ödeme belgesini saklama
Ödeme yaptıktan sonra aldığın makbuzu veya dekontu en az birkaç yıl sakla. Sistemde bir hata olursa ya da aynı borç tekrar istenirse en güçlü kanıtın bu belge olur. e-Devlet ve Dijital Vergi Dairesi'nde ödeme geçmişini de görebilirsin.
Dikkat edilecekler
- Vadesinde ödenmeyen borca gecikme zammı işler; borç büyüdükçe haciz gibi takip işlemleri başlayabilir.
- MTV borcu olan araç noterde satılamaz; satıştan önce borcu kapat.
- Zaman zaman çıkarılan yapılandırma kanunlarıyla borçlar taksitlendirilebilir; başvuru süresi kısıtlı olur, duyuruları takip et.
- Sana ait olmayan bir borç görüyorsan vergi dairesine dilekçeyle başvur.