Tarhana, un, yoğurt, domates, biber ve soğanın mayalandırılıp kurutulmasıyla yapılır. Anadolu'da yaz sonunda hazırlanır ve bütün kış saklanır. Çorbası ekşimsi, hafif baharatlı ve çok doyurucudur. Yörelere göre tarhananın tadı ve rengi değişir. Kimi bölgede toz tarhana, kimi bölgede iri parça halinde kurutulmuş göce ya da tarhana kullanılır. Bu tarif hem hazır toz tarhana hem de ufalanmış ev tarhanası için uygundur.
Hazırlamadan önce
Hazır toz tarhana ile ev tarhanası arasında belirgin farklar vardır. Hazır tarhana daha ince öğütülmüştür, çabuk açılır ve kıvamı daha pürüzsüz olur. Ev tarhanası ise genellikle daha ekşi ve aromalıdır, ama iri parçalar halinde kurutulduğu için daha uzun bekletilmesi gerekir. Kullandığın tarhana çok ekşiyse salçayı biraz artırabilir ya da çorbaya birkaç kaşık süt ekleyerek ekşiliği yumuşatabilirsin. Tarhananın kıvamı da markaya ve yöreye göre değişir. Bu yüzden tarifteki 4 yemek kaşığı bir başlangıç ölçüsüdür. Çorba fazla sulu kalırsa bir kaşık daha tarhanayı soğuk suyla açıp ekleyebilir, çok koyulaşırsa sıcak su ilave edebilirsin.
Malzemeler (4 kişilik)
- 4 yemek kaşığı tepeleme toz tarhana
- 1 su bardağı soğuk su (tarhanayı açmak için)
- 5 su bardağı sıcak su ya da et/tavuk suyu
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 2 yemek kaşığı tereyağı
- 1 yemek kaşığı sıvı yağ
- 1 diş sarımsak (isteğe bağlı)
- 1 çay kaşığı tuz (tarhananın tuzuna göre ayarla)
- Üzeri için: 1 çay kaşığı kuru nane, 1 çay kaşığı pul biber
Yapılışı
- Tarhanayı bir kâseye al, üzerine 1 su bardağı soğuk suyu ekle. Ev tarhanası iri parçalıysa 30 dakika, toz tarhanaysa 10 dakika beklet.
- Bekleyen tarhanayı çırpma teliyle topak kalmayacak şekilde iyice ez ve karıştır.
- Tencerede 1 yemek kaşığı tereyağını ve sıvı yağı ısıt. Rendelenmiş sarımsağı 30 saniye çevir.
- Salçayı ekle, kokusu çıkana kadar 1 dakika kavur.
- Sıcak suyu ya da et suyunu ekle ve kaynamaya bırak.
- Su kaynamaya başlayınca altını orta ateşe al. Açtığın tarhanayı yavaş yavaş dökerken çırpma teliyle sürekli karıştır.
- Çorba yeniden kaynayana kadar karıştırmaya devam et. Kaynayınca altını kıs.
- Ara ara karıştırarak 15 dakika pişir. Bu sürede çiğ un tadı gider ve çorba koyulaşır.
- Tadına bak, gerekiyorsa tuz ekle.
- Küçük bir tavada kalan tereyağını erit. Ocaktan alıp nane ve pul biberi ekle, çorbanın üzerine gezdir.
Püf noktaları
- Tarhanayı her zaman önce soğuk ya da ılık suyla aç. Doğrudan sıcak suya eklersen topaklanır.
- Tarhanalar tuzlu olarak kurutulur. Tuzu sona bırak, çoğu zaman eklemeye gerek kalmaz.
- Tarhanayı dökerken karıştırmayı bırakma. İlk kaynama anına kadar dibe tutmaya en yatkın olduğu zamandır.
- Kıvam çok koyu olursa bir miktar sıcak su ekle. Çorba soğudukça biraz daha koyulaşacağını unutma.
- Et suyu ya da az miktarda haşlanmış didiklenmiş tavuk eklemek çorbayı daha doyurucu yapar.
Servis ve saklama
Tarhana çorbasını sıcak sıcak, üzerine naneli tereyağı gezdirerek servis et. Yanına kızarmış ekmek küpleri, limon ya da taze köy ekmeği yakışır. Kimi yörelerde içine haşlanmış nohut da eklenir.
Pişmiş çorbayı ağzı kapalı bir kapta buzdolabında 2-3 gün saklayabilirsin. Isıtırken biraz su ekleyip karıştırarak kaynat. Kuru tarhanayı ise bez torbada ya da ağzı kapalı kavanozda, serin, kuru ve karanlık bir yerde sakla. Nem alırsa küflenebilir.