Psikolog ne iş yapar?
Psikologlar bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarını anlamaya çalışır. Çalıştıkları alana göre psikolojik değerlendirme yapar, testler uygular, danışmanlık verir, araştırma yürütür ya da kurumlarda insan davranışıyla ilgili programlar geliştirir. Klinik alanda çalışan psikologlar, kişilerin yaşadığı ruhsal güçlükleri değerlendirir ve uygun yöntemlerle destek sunar.
Psikolog, klinik psikolog, psikiyatrist
- Psikolog: Dört yıllık psikoloji lisans programından mezun olan kişidir.
- Klinik psikolog: Psikoloji lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı ya da doktorası yapmış kişidir. Sağlık meslekleriyle ilgili mevzuatta klinik psikolog ve uzman klinik psikolog unvanları ayrıca tanımlanmıştır.
- Psikiyatrist: Tıp fakültesini bitirip psikiyatri uzmanlığı yapmış hekimdir; tanı koyar ve ilaç tedavisi düzenleyebilir. Psikologlar ilaç yazamaz.
Psikolojik danışmanlık ve rehberlik (PDR) ise eğitim fakültelerinde okutulan ayrı bir bölümdür; mezunları özellikle okullarda rehber öğretmen olarak çalışır.
Eğitim yolu
- YKS: Psikoloji bölümleri genellikle eşit ağırlık (EA) puan türüyle öğrenci alır.
- Lisans (4 yıl): Gelişim, sosyal, bilişsel, klinik, fizyolojik psikoloji ile istatistik ve araştırma yöntemleri gibi dersleri kapsar. Staj ve gönüllü çalışmalar bu dönemde deneyim kazandırır.
- Yüksek lisans: Klinik, gelişim, sosyal, endüstri ve örgüt, bilişsel psikoloji gibi alanlarda uzmanlaşma sağlar. Klinik alanda çalışmak isteyenler için klinik psikoloji yüksek lisansı en yaygın yoldur ve süpervizyonlu uygulama içerir.
- Terapi eğitimleri: Belirli psikoterapi yaklaşımlarında, süpervizyon içeren uzun soluklu eğitimler alınabilir. Bu eğitimlerin hangi kurumlar tarafından verildiğini ve tanınırlığını araştır.
- Doktora: Akademik kariyer ve uzmanlaşma için tercih edilir.
Çalışma alanları
- Hastaneler ve ruh sağlığı merkezleri
- Özel danışmanlık merkezleri
- Okullar, rehabilitasyon merkezleri, sosyal hizmet kurumları
- Adli birimler ve cezaevleri
- Şirketlerin insan kaynakları ve çalışan destek programları
- Araştırma ve akademi
Hangi beceriler gerekir?
- Etkin dinleme ve empati
- Yargılamadan yaklaşabilme
- Etik kurallara ve gizliliğe bağlılık
- Bilimsel düşünme ve araştırma okuryazarlığı
- Kendi duygularını yönetme ve sınır koyabilme
- Süpervizyon almaya ve kendini geliştirmeye açıklık
Bu meslek sana uygun mu?
İnsanların neden böyle düşündüğünü ve davrandığını merak ediyorsan, uzun süreli eğitime ve kendini sürekli sorgulamaya hazırsan psikoloji sana uygun olabilir. Klinik alanda çalışmanın duygusal olarak zorlayıcı olduğunu, bu nedenle psikologların da düzenli olarak süpervizyon ve destek almasının önemli olduğunu unutma.
Psikoloji öğrencisi için ilk adımlar
- İstatistik ve araştırma yöntemleri derslerine özel önem ver; yüksek lisans başvurularında ve bilimsel okuryazarlıkta belirleyicidir.
- Hastane, rehabilitasyon merkezi ya da sivil toplum kuruluşlarında gönüllü çalışarak farklı alanları tanı.
- Hocalarının araştırma projelerinde asistanlık fırsatlarını değerlendir.
- Yüksek lisans başvuruları için ALES ve yabancı dil sınavlarına zamanında hazırlan.
- Kısa süreli, belgesi tanınırlığı belirsiz "terapist" eğitimlerine karşı dikkatli ol; uzun soluklu ve süpervizyonlu programları araştır.