Ansiklopedi

Ansiklopedi araması ne işe yarar?

Bir haberde adını duyduğun bir tarihî kişiyi, gezi planı yaparken karşına çıkan bir antik kenti ya da çocuğunun ödevindeki bir bilim kavramını hızlıca öğrenmek istediğinde uzun bir sayfayı baştan sona okumana gerek yoktur. Bu sayfa, aradığın konunun Türkçe Vikipedi'deki maddesini bulur ve maddenin giriş bölümünü, yani konunun özünü anlatan ilk paragrafları gösterir. Varsa maddenin görseli ve kısa tanımı da sonuçla birlikte gelir. Konuyu daha derin okumak istersen tek dokunuşla maddenin tamamına geçersin.

Arama kutusuna yazmaya başladığında Vikipedi'deki madde başlıkları öneri olarak açılır. Bu öneriler özellikle aynı adı taşıyan farklı konularda işe yarar: "Ankara" yazdığında şehir, il ve başka maddeler ayrı ayrı listelenir. Yazdığın başlık birebir bir maddeyle eşleşmezse sistem en yakın öneriyi dener; böylece küçük yazım farkları çoğu zaman sonucu engellemez.

Vikipedi özetlerini doğru okumak

Vikipedi, gönüllülerin birlikte yazdığı ve sürekli güncellenen özgür bir ansiklopedidir. Bu yapı, maddelerin hızla güncellenmesini sağlar; ancak bir maddenin her an aynı kalitede olacağının garantisi yoktur. Özellikle güncel olaylar, tartışmalı konular ve az bilinen kişiler hakkındaki maddelerde bilgiyi başka kaynaklarla karşılaştırmak iyi bir alışkanlıktır. Ödev ya da araştırma yazarken Vikipedi'yi bir başlangıç noktası olarak kullan; maddenin sonundaki kaynakçaya inerek asıl kitaplara, makalelere ve resmî yayınlara ulaş ve onları kaynak göster.

Daha iyi sonuç için arama ipuçları

Vikipedi madde başlıkları genellikle konunun en bilinen adını taşır. Kişilerde ad ve soyadı birlikte yazmak ("Yunus Emre", "Piri Reis"), yerlerde ise yapının türünü de eklemek ("Selimiye Camii", "Sümela Manastırı") doğru maddeye ulaşmayı kolaylaştırır. Aynı adı taşıyan birden fazla konu varsa önce bir anlam ayrımı sayfası çıkabilir; bu durumda başlığa bir ayırt edici ekle, örneğin "Ankara" yerine "Ankara Kalesi" yaz. Bilimsel kavramlarda Türkçe terimi kullanmak (fotosentez, yer çekimi, Güneş Sistemi) çoğu zaman en iyi sonucu verir. Türkçe Vikipedi'de henüz yazılmamış konular için sonuç çıkmayabilir; bu durumda daha genel bir başlıkla aramak işe yarar.

Lisans ve atıf

Gösterilen özet metinleri Vikipedi katkıcılarına aittir ve Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) lisansıyla yayımlanır. Bu yüzden her sonucun altında maddenin bağlantısı ve lisans bilgisi bulunur. Metni kendi çalışmanda kullanırsan Vikipedi'yi kaynak göstermen, maddenin adresini vermen ve uyarladığın metni aynı lisansla paylaşman gerekir. Görseller Wikimedia Commons'tan gelir ve her birinin kendi lisansı vardır.

Sonucu paylaşmak

Arama yaptığında sayfanın adresi /ansiklopedi?q=konu biçimini alır. Bu bağlantıyı bir arkadaşına ya da ders grubuna gönderdiğinde açan kişi aynı özeti görür. Sonucun altındaki "Bağlantıyı kopyala" düğmesi bu işi tek dokunuşa indirir.

Hazırbak'ta bazı konular için ayrıca kendi hazırladığımız sayfalar da var: Osmanlı padişahlarının dönemleri, cumhurbaşkanlarının görev süreleri, 81 ilin plaka kodları ve bölgeleri, unutulmaya yüz tutmuş meslekler ve tarihte bugün yaşanan olaylar. Bu sayfaları yukarıdaki listeden açabilir, bir kelimenin anlamını merak ettiğinde ise sözlük sayfamıza geçebilirsin.