Neden aşı?
Parvovirüs, gençlik hastalığı (distemper), bulaşıcı karaciğer iltihabı ve leptospiroz gibi hastalıklar köpekler arasında hızla yayılabilir ve özellikle yavru köpeklerde ağır seyredebilir. Kuduz ise hem hayvanlar hem insanlar için ölümcül bir hastalıktır. Aşılar bu hastalıklara karşı bağışıklık kazandırır. Türkiye'de sahipli köpeklerde kuduz aşısı mevzuat gereği yaptırılması zorunlu aşılardandır.
Temel aşılar
- Karma aşı: Genellikle parvovirüs, gençlik hastalığı (distemper), bulaşıcı karaciğer iltihabı (hepatit), parainfluenza ve çoğu zaman leptospirozu kapsayan kombine aşılardır. İçerikleri üreticiye göre değişir.
- Kuduz aşısı: Yasal olarak zorunludur ve aşı kaydı evcil hayvan pasaportuna ya da sağlık karnesine işlenir.
- Bronşin (kennel cough) aşısı: Özellikle köpek otelleri, eğitim sınıfları ve köpeklerin yoğun bir arada bulunduğu ortamlara giren köpekler için önerilebilir.
- Diğer aşılar: Bölgeye ve yaşam tarzına göre veterinerin ek aşılar önerebilir.
Yavru köpeklerde genel çerçeve
Yavru köpekler doğumdan sonra bir süre anneden aldıkları antikorlarla korunur, ancak bu koruma zamanla azalır. Bu nedenle aşılama genellikle şöyle planlanır:
- İlk veteriner kontrolü: Sahiplenmeden hemen sonra genel muayene, iç ve dış parazit uygulaması.
- İlk karma aşı: Genellikle 6-8 haftalık civarında başlanır.
- Tekrar dozları: Karma aşı, yavru yaklaşık 16 haftalık olana kadar birkaç hafta arayla tekrarlanır.
- Kuduz aşısı: Genellikle yaklaşık 12 haftalıktan sonra yapılır.
- Hatırlatma: Aşı serisi tamamlandıktan sonra veterinerin belirlediği zamanda hatırlatma dozu yapılır.
Kesin haftalar, kullanılan aşının türüne, yavrunun sağlık durumuna ve bölgedeki hastalık riskine göre değişir.
Yetişkin köpekler
Yetişkin köpeklerde aşıların hatırlatma dozları genellikle yıllık ya da aşının türüne göre daha uzun aralıklarla yapılır. Kuduz aşısının yenileme sıklığı mevzuat ve kullanılan aşıya göre belirlenir. Aşı geçmişi bilinmeyen sahiplendirilmiş yetişkin köpeklerde veteriner, yeni bir aşı programı başlatabilir.
Aşı öncesi ve sonrası
- Aşılar yalnızca sağlıklı köpeklere yapılır; köpeğin halsiz, ateşli ya da ishalliyse veterinerine söyle.
- Veteriner, aşıdan önce genellikle iç parazit uygulaması önerir.
- Aşıdan sonra hafif halsizlik ve aşı yerinde hassasiyet görülebilir. Yüzde şişlik, kusma, nefes darlığı ya da bayılma gibi belirtilerde hemen veterinere başvur.
- Aşı serisi tamamlanana kadar yavruyu aşı geçmişi bilinmeyen köpeklerin bulunduğu alanlara, parklara ve köpek tuvaletlerine götürmeden önce veterinerine danış.
Kayıt
Her aşı, veteriner tarafından evcil hayvan pasaportuna ya da sağlık karnesine işlenir. Seyahat, köpek oteli ve eğitim sınıfları gibi durumlarda aşı kaydı istenebilir. Yurt dışı seyahatlerinde kuduz aşısı ve bazı ülkelerde kan testi gibi ek şartlar bulunabilir; seyahat planını aylar öncesinden veterinerinle konuş.
Parazit koruması da takvimin parçası
Aşıların yanında iç parazit (bağırsak kurtları) ve dış parazit (pire, kene) koruması da düzenli olarak uygulanmalıdır. Özellikle kenelerin yoğun olduğu ilkbahar ve yaz aylarında doğa yürüyüşlerinden sonra köpeğinin tüylerini kontrol et. Uygulama sıklığını ve kullanılacak ürünü veteriner hekiminle birlikte belirle.