Askerlik borçlanması nedir?
5510 sayılı Kanun'un 41. maddesi, askerlik yükümlülüğünü er veya yedek subay olarak yerine getirenlerin askerde geçen sürelerini borçlanmasına izin verir. Borçlandığın ve ödediğin günler prim gün sayına eklenir. Askerlik sigortalı olmadan önce yapıldıysa, borçlanılan gün kadar sigorta başlangıç tarihin de geriye gider. Bu sayede hem prim günü hem de yaş ve sigortalılık süresi şartları bakımından emeklilik tarihin değişebilir.
Bedelli askerlik ve dövizle askerlik süreleri, kanundaki kurallara göre değerlendirilir; kısa süreli temel eğitim gibi durumlarda borçlanılabilecek süre de sınırlıdır. Yoklama kaçağı, bakaya, firar ve izin tecavüzü olarak geçen süreler borçlanılamaz.
Kimler başvurabilir?
- Sigortalılık kaydı bulunan (4/a, 4/b ya da 4/c) kişiler
- Ölen sigortalının hak sahipleri (eş, çocuk gibi), aylık bağlatmak amacıyla
Sigorta kaydı olmayan biri askerlik borçlanması yapamaz; önce sigortalı olması gerekir.
Başvuru adımları
- Askerlik belgesini al: e-Devlet'teki "Askerlik Durum Belgesi" hizmetinden askerlik süreni gösteren belgeyi indir. Sistem bazı durumlarda bilgiyi kendisi çeker.
- e-Devlet'e gir: "SGK Borçlanma Talep Belgesi" hizmetini aç ve askerlik borçlanmasını seç.
- Gün sayısını gir: Borçlanmak istediğin gün sayısını belirt. Sürenin tamamını ya da bir kısmını borçlanabilirsin.
- Başvuruyu gönder: İstersen SGK il müdürlüğü ya da sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle de başvurabilirsin.
- Tutarı öğren: SGK borçlanma tutarını hesaplar ve sana tebliğ eder. Tutarı e-Devlet'te de görürsün.
- Ödemeyi yap: Tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödemen gerekir. Süresinde ödemezsen başvuru geçersiz olur; yeniden başvurduğunda o günün tutarı esas alınır.
Borçlanma tutarı nasıl hesaplanır?
Tutar, başvuru tarihindeki prime esas günlük kazancın alt ve üst sınırları arasında senin belirleyeceğin bir kazanç üzerinden, kanundaki oranla hesaplanır. Alt sınır asgari ücrete bağlı olduğu için tutar her yıl artar. Bu yüzden emekliliğine etkisi olacaksa borçlanmayı geciktirmemek genellikle avantajlıdır. Daha yüksek kazanç üzerinden borçlanmak aylığını bir miktar artırabilir ama tutarı da yükseltir.
Karar vermeden önce
- e-Devlet'teki "Emeklilik Bilgileri" ekranından borçlanma öncesi ve sonrası emeklilik tarihini karşılaştır.
- Gün eksiğin azsa tamamını değil, ihtiyacın kadarını borçlanmayı değerlendir.
- Kesin hesap için SGK'ya ya da bir sosyal güvenlik uzmanına danış.
Örnek senaryo
İlk sigorta girişi 2005'te olan biri, askerliğini 2003'te 12 ay olarak yapmış olsun. Askerlik sigortalılıktan önce yapıldığı için borçlanılan gün sayısı kadar sigorta başlangıç tarihi geriye gider. Bu kişinin emeklilik şartlarında hem prim günü hem de sigortalılık süresi bakımından değişiklik olabilir. Aynı kişi askerliğini sigortalı olduktan sonra yapmış olsaydı, borçlanma yalnızca prim gününü artırırdı. Bu fark, borçlanmanın emekliliğe etkisini kişiden kişiye değiştirir.
Başvuru öncesi kontrol listesi
- Askerlik durum belgende sevk ve terhis tarihlerinin doğru yazdığını kontrol et.
- Hizmet dökümünde askerlik dönemine çakışan sigortalı çalışma olup olmadığına bak; çakışan süreler borçlanılamaz.
- Kaç güne ihtiyacın olduğunu belirlemek için emeklilik bilgileri ekranını incele.
- Borçlanma tutarını peşin ödeyebilecek bütçeni planla; taksit imkânı yoktur.
- Kesin hesap için SGK'ya dilekçeyle "borçlanma sonrası emeklilik tarihim" sorusunu yazılı sorabilirsin.
Ödeme yapıldıktan sonra borçlanılan günlerin hizmet dökümüne işlenmesi birkaç hafta sürebilir; bu sürede emeklilik başvurusu yapmadan önce kaydın güncellendiğini kontrol et.