Evde bakım hizmeti nedir?
Halk arasında "evde bakım maaşı" denilen ödeme, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve ilgili yönetmelik kapsamında, ağır engelli bireyin evde bakımını üstlenen yakınına ödenen bakım ücretidir. Amaç, engelli bireyin kurum yerine ailesinin yanında bakılmasını desteklemektir. Ödeme engelli bireyin adına değil, bakımı yapan kişi adına yapılır.
Şartlar
- Ağır engelli raporu: Engelli bireyin yetkili hastaneden alınmış ve "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ibaresi taşıyan sağlık kurulu raporu olmalı. 18 yaş altındakilerde ÇÖZGER'de özel gereksinim düzeyinin buna karşılık gelmesi gerekir.
- Hane geliri: Hanedeki kişi başına düşen aylık ortalama gelirin, net asgari ücretin üçte ikisinden az olması aranır. Hane, engelli bireyle aynı evde yaşayan kişilerden oluşur.
- Bakım veren: Bakımı üstlenen kişi, engelli bireyin birinci veya ikinci derece yakını ya da birlikte yaşayan bir kişi olmalı ve bakımı fiilen yapabilecek durumda olmalıdır.
- Kurum bakımı almamak: Engelli birey resmi ya da özel bir bakım kurumunda yatılı bakım almıyor olmalı.
Başvuru adımları
- Raporu hazırla: Raporun güncel ve ağır engelli ibareli olduğundan emin ol. Süreli raporsa süresi dolmamalı.
- Başvur: İkamet ettiğin ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğüne ya da sosyal hizmet merkezine başvur. e-Devlet üzerinden de başvuru hizmeti bulunur.
- Belgeler: Kimlikler, sağlık kurulu raporu, hane halkının gelir bilgileri ve kurumun isteyebileceği diğer belgeler.
- Sosyal inceleme: Sosyal çalışmacı evini ziyaret eder; bakım koşullarını ve hane durumunu yerinde inceler.
- Karar ve ödeme: Uygun bulunursa bakım ücreti, bakımı yapan kişi adına aylık olarak ödenir.
Sık yapılan hatalar
- Raporda ağır engelli ibaresinin bulunmaması: Oran yüksek olsa bile bu ibare yoksa başvuru olumsuz sonuçlanabilir. Gerekirse yeniden değerlendirme iste.
- Hanede yaşayanların eksik bildirilmesi: Sistem adres kayıtlarını kontrol eder; hanedeki herkesin geliri hesaba katılır.
- Değişiklikleri bildirmemek: Hane gelirinde artış, adres değişikliği ya da engelli bireyin kuruma yerleşmesi gibi durumları bildirmezsen yersiz ödemeler geri istenir.
Bakım verene destek
Uzun süreli bakım fiziksel ve duygusal olarak yorucudur. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın gündüzlü bakım, yaşlı ve engelli danışmanlık hizmetleri ile belediyelerin evde sağlık ve evde bakım destek ekiplerinden yararlanabilirsin. ALO 144 hattı bu hizmetler hakkında bilgi verir.
Örnek hesap mantığı
Dört kişilik bir hanede yalnızca bir kişi çalışıyor ve aylık geliri hanenin tek geliri olsun. Kişi başı gelir, bu tutarın dörde bölünmesiyle bulunur. Bu sonuç net asgari ücretin üçte ikisinden azsa gelir şartı sağlanır. Hanede emekli aylığı alan bir büyükanne de yaşıyorsa, onun aylığı da toplam gelire eklenir ve hesap değişir. Bu yüzden başvuru öncesinde hanede yaşayan herkesin gelirini toplayıp kabaca hesaplamak, sonucu tahmin etmene yardımcı olur.
Başvurunun ardından
- Sosyal inceleme raporu sonrasında başvurun il müdürlüğünde değerlendirilir.
- Uygun bulunursa ödeme, bakım verenin adına açılan hesaba aylık olarak yatırılır.
- Hak sahipliği belirli aralıklarla yeniden incelenebilir; hane gelir durumu güncellenir.
- Engelli bireyin raporu süreliyse, süre dolmadan yeni rapor alınması gerekir; aksi halde ödeme durabilir.
Başka destekler
Ağır engelli bireyler için evde bakım ücretinin yanında; engelli aylığı, gelir vergisi indirimi, bazı araç alımlarında vergi istisnası, belediyelerin ulaşım ve tekerlekli sandalye gibi yardımcı araç destekleri bulunabilir. Her birinin ayrı şartları vardır; ALO 144 ve il müdürlüğü bu konuda yönlendirme yapar.