Önce şartlarını kontrol et
Emeklilik için yaş, prim günü ve sigortalılık süresi şartları, ilk sigorta giriş tarihine ve hangi statüde (4/a işçi, 4/b esnaf, 4/c memur) çalıştığına göre değişir. e-Devlet'teki "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ve "Emeklilik Bilgileri" hizmetleri, sistemin kayıtlarına göre ne zaman emekli olabileceğini gösterir. Hizmet dökümünde eksik ya da hatalı gün varsa başvuru öncesinde düzelttir; tespit davaları ve düzeltmeler zaman alabilir.
Başvurudan önce
- Borçlanma: Gün eksiğin varsa askerlik ya da doğum borçlanmasıyla tamamlayabilirsin.
- Birden fazla statü: Farklı statülerde çalıştıysan aylık, kanundaki kurala göre son yedi yıllık fiili hizmet süresinde fazla olan statüden (eşitse son statüden) bağlanır.
- Prim borcu: 4/b sigortalılarda prim borcu varsa aylık bağlanmaz; borcun ödenmesi ya da yapılandırılması gerekir.
Başvuru adımları
- 4/a (işçi): e-Devlet'teki "SGK Emeklilik Başvurusu" hizmetinden ya da SGK il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle başvur. Kural olarak aylığın bağlanması için işten ayrılmış olman gerekir; çalışmaya devam ederek aylık almak istersen sosyal güvenlik destek primi kurallarını öğren.
- 4/b (esnaf): Aynı hizmetten başvurursun. Vergi kaydını kapatmadan emekli olmak mümkündür; bu durumda aylıktan sosyal güvenlik destek primi kesilir.
- 4/c (memur): Emeklilik dilekçeni kurumuna verirsin; kurum süreci SGK ile yürütür. Kurumundaki emeklilik işlemleri birimine danış.
- Banka seçimi: Aylığın ödeneceği bankayı başvuruda seçebilirsin. Bankaların emekli promosyonlarını karşılaştırabilirsin.
Aylık ne zaman başlar?
Yaşlılık aylığı, şartlar tamamsa yazılı talep tarihini izleyen ay başından itibaren başlar. Örneğin ayın 10'unda başvurduysan aylığın bir sonraki ayın başından itibaren hesaplanır. SGK değerlendirmeyi tamamladığında sonucu e-Devlet'te ve SMS ile bildirir; ilk ödeme birikmiş tutarla birlikte yapılabilir.
Emeklilik sonrası
- İkramiye: 4/c'de emekli ikramiyesi kurum tarafından ödenir. 4/a'da kıdem tazminatı, şartlar varsa işveren tarafından ödenir; emeklilik için ayrılan işçinin kıdem tazminatı hakkı 1475 sayılı Kanun'un yürürlükteki 14. maddesinde düzenlenir.
- Sağlık: Emekli olduğunda genel sağlık sigortası kapsamında emekli statüsünde olursun.
- Yeniden çalışma: Emekli olduktan sonra çalışırsan aylığından ya da ücretinden sosyal güvenlik destek primi kesilebilir; işverenin bildirgeyi buna göre vermesi gerekir.
Başvuru öncesi kontrol listesi
- Hizmet dökümündeki tüm işveren kayıtlarının ve gün sayılarının doğru olduğunu kontrol et.
- Askerlik, doğum ya da yurt dışı borçlanması yapıp yapmayacağına karar ver.
- 4/b sigortalıysan prim borcunun olmadığından emin ol.
- İşten ayrılacaksan ihbar sürelerini ve kıdem tazminatı şartlarını işverenle netleştir.
- Emekli aylığının yatırılacağı bankayı seç; promosyon şartlarını karşılaştır.
- Emeklilik sonrası çalışmaya devam edeceksen sosyal güvenlik destek primi kesintisini hesaba kat.
Emekli aylığı nasıl hesaplanır?
Aylık, prime esas kazançlarının güncellenmiş ortalaması ve prim gün sayına göre belirlenen aylık bağlama oranıyla hesaplanır. İlk sigorta girişinin 2008 öncesi ya da sonrası olması, hesapta farklı dönemlere farklı kuralların uygulanmasına yol açar. Yüksek ücretle uzun süre çalışmak aylığı artırır. Kesin tutar, SGK'nın hesaplamasıyla ortaya çıkar; e-Devlet'teki tahmini hesaplar yalnızca fikir verir.
Sonuç olumsuz gelirse
SGK eksik gün ya da şart nedeniyle talebini reddederse gerekçeyi incele. Kayıtlarda bir hata olduğunu düşünüyorsan belgeleriyle itiraz edebilir, gerekirse iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açabilirsin.