Dayanak ve kapsam
65 yaş aylığı, 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'a göre ödenir. Aynı kanun, 18 yaşını doldurmuş ve belirli oranda engelli olan muhtaç vatandaşlara engelli aylığı ve 18 yaş altındaki engellilerin bakmakla yükümlü olduğu yakınlarına engelli yakını aylığı bağlanmasını da düzenler. Aylık tutarı kanundaki gösterge ve katsayıya göre belirlenir ve memur maaş katsayısındaki değişimle güncellenir.
Şartlar
- 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşı olmak
- Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan aylık ya da gelir almamak
- Kendisine nafaka bağlanmamış olmak, kanunen bakmakla yükümlü kimsesi yoksa ya da bu kişilerin bakım gücü yoksa
- Hane içindeki kişi başına düşen aylık gelirin kanundaki sınırın altında olması (sınır, kanunla bağlanan aylık tutarına göre belirlenir)
- Türkiye'de ikamet etmek
Hane gelirine; hanede yaşayan kişilerin maaş, emekli aylığı, kira geliri ve diğer düzenli gelirleri dahil edilir. Değerlendirmeyi vakıf, sistem kayıtları ve hane ziyaretiyle yapar.
Başvuru adımları
- Vakfa başvur: İkamet ettiğin yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına kimliğinle başvur. Yürüyemeyecek durumdaysan bir yakının başvuru için bilgi alabilir; ALO 144'ü arayarak yönlendirme isteyebilirsin. e-Devlet üzerinden sosyal yardım başvuru hizmeti de kullanılabilir.
- Bilgileri ver: Hanende yaşayanlar, gelirler ve mal varlığı hakkında bilgi verirsin.
- Hane ziyareti: Vakıf görevlisi yaşam koşullarını yerinde inceler.
- Sistem kontrolü: SGK, tapu, araç ve diğer kayıtlar otomatik taranır.
- Karar: Başvuru uygun görülürse aylık bağlanır; ödemeler genellikle üç ayda bir, PTT ya da anlaşmalı banka aracılığıyla yapılır.
Aylığı alırken dikkat
- Hane gelirinde, yaşadığın evde ya da medeni hâlinde değişiklik olursa vakfa bildir.
- Sonradan sosyal güvenlik kurumundan aylık bağlanırsa 65 yaş aylığı kesilir.
- Yersiz ödenen aylıklar geri istenir; bu yüzden değişiklikleri zamanında bildirmek önemlidir.
- 65 yaş aylığı alanların genel sağlık sigortası primleri gelir testine göre devlet tarafından karşılanabilir.
Engelli aylığı için not
18 yaşını doldurmuş engelliler için, sağlık kurulu raporunda belirtilen engel oranına göre farklı tutarlarda aylık bağlanır. Başvuru yine SYDV üzerinden yapılır; geçerli bir engelli sağlık kurulu raporu gerekir.
Hane geliri hesabında nelere bakılır?
Hane, aynı adreste yaşayan ve aynı bütçeyi paylaşan kişilerden oluşur. Değerlendirmede hanedeki herkesin düzenli gelirleri toplanır ve kişi sayısına bölünür. Çalışan bir çocuğun, emekli bir eşin ya da kira gelirinin bulunması hesabı etkiler. Kanunen bakmakla yükümlü olunan yakınların (ör. eş, çocuklar) durumu da göz önüne alınır; çocuklar başka adreste yaşasa bile bakım gücü değerlendirilebilir.
Aylığın kesildiği durumlar
- Sosyal güvenlik kurumundan aylık ya da gelir bağlanması
- Hane gelirinin kanundaki sınırın üzerine çıkması
- Kendisine nafaka bağlanması
- Yurt dışına yerleşme
- Vefat
Yaşlı yakının için yapabileceklerin
Başvuruya yaşlı yakınınla birlikte gitmek, sorulara doğru cevap verilmesini kolaylaştırır. Vakıf, gerekli durumlarda evde ziyaret yapar. Yaşlı bireyler için belediyelerin evde sağlık, sıcak yemek ve temizlik destek hizmetleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın huzurevi ve gündüzlü bakım hizmetleri de bulunur. ALO 144 bu hizmetler hakkında yönlendirme yapar.