Ölen kişide aranan şartlar
5510 sayılı Kanun'a göre ölüm aylığı bağlanabilmesi için vefat eden kişinin şu durumlardan birinde olması gerekir:
- Emekli aylığı ya da malullük aylığı almaktaydı
- Emekliliğe hak kazanmış ama henüz başvurmamıştı
- Kanunda belirtilen asgari sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını sağlıyordu
- İş kazası ya da meslek hastalığı sonucu vefat etti (bu durumda gelir bağlanması ayrı hükümlere tabidir)
Prim günü eksikse, hak sahipleri askerlik ya da doğum borçlanmasıyla eksik günleri tamamlayabilir.
Hak sahipleri
Eş
Sağ kalan eş, kural olarak ölüm aylığı alır. Yeniden evlenirse aylık kesilir; bu durumda kanundaki şartlarla evlenme ödeneği verilebilir. Eş ayrıca kendi çalışmasından gelir elde etse bile bazı durumlarda aylık almaya devam edebilir; bu konudaki kurallar karmaşık olduğu için SGK'ya danış.
Çocuklar
- Erkek çocuklar 18 yaşına, lise ve dengi öğrenimde 20 yaşına, yükseköğrenimde 25 yaşına kadar
- Kız çocukları evli olmamak ve çalışmamak (kendi sigortalılığı olmamak) şartıyla yaş sınırı olmadan
- Çalışma gücünün kanunda belirtilen oranda kaybettiğini sağlık kurulu raporuyla belgeleyen çocuklar yaş sınırı olmadan
Anne ve baba
Eşe ve çocuklara paylar dağıtıldıktan sonra artan kısım varsa, her türlü kazanç ve gelirleri asgari ücretin net tutarından az olan anne ve babaya aylık bağlanabilir. Bazı durumlarda gelir şartı aranmadan da pay bağlanır.
Başvuru adımları
- e-Devlet'teki SGK ölüm aylığı başvuru hizmetinden ya da SGK il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle başvur.
- Kimlik bilgileri nüfus kayıtlarından alınır; öğrenim durumunu kanıtlayan öğrenci belgesi, gerekirse sağlık kurulu raporu ve banka bilgisi istenebilir.
- SGK hak sahipliğini inceler, payları belirler ve sonucu bildirir.
- Aylık, ölüm tarihini izleyen ay başından itibaren hesaplanır; ancak başvuru geç yapılırsa geriye dönük ödemede sınırlamalar olabileceğinden başvuruyu geciktirme.
Aylığın kesildiği durumlar
- Hak sahibinin evlenmesi
- Çocuğun yaş ya da öğrenim şartını kaybetmesi
- Kız çocuğunun sigortalı olarak çalışmaya başlaması ya da evlenmesi (ayrılırsa yeniden başvurabilir)
- Anne ve babanın gelir şartını kaybetmesi
Durumunda bir değişiklik olduğunda SGK'ya bildirmen gerekir; yersiz ödenen aylıklar geri istenir.
Pay oranları nasıl belirlenir?
Ölüm aylığı, vefat eden sigortalının alacağı ya da aldığı aylık üzerinden hak sahiplerine kanundaki oranlarla dağıtılır. Kural olarak eşe belirli bir oran, çocuklara belirli bir oran, artan kısım varsa anne ve babaya pay verilir. Hak sahiplerinin sayısı değiştiğinde (bir çocuğun yaş sınırını aşması gibi) paylar yeniden hesaplanır ve diğer hak sahiplerinin payı artabilir. Hak sahiplerine bağlanan toplam aylık, ölen kişinin aylığını aşamaz.
Başvuru için kontrol listesi
- Ölümün nüfus kaydına işlendiğini kontrol et.
- Hak sahiplerinin her biri adına başvuru yapılacağını unutma; reşit olmayan çocuklar için veli başvurur.
- Öğrenci olan çocuklar için güncel öğrenci belgesi hazırla ve her eğitim döneminde yenile.
- Malul çocuk için sağlık kurulu raporu iste.
- Anne ve baba için gelir durumunu gösteren belgeleri hazırla.
- Aylığın yatırılacağı banka bilgisini belirle.
Kendi aylığın da varsa
Kendi emekli aylığı olan bir eş, belirli kurallar çerçevesinde eşinden kalan ölüm aylığını da alabilir; bazı durumlarda aylıklardan biri tam, diğeri kısmen ödenir. Bu konudaki kurallar sigortalılık türüne ve tarihlere göre değiştiği için SGK'dan yazılı bilgi istemek en sağlıklısıdır.