Bel-kalça oranı nedir?
Bel-kalça oranı, bel çevresinin kalça çevresine bölünmesiyle bulunur. Kilonun ya da vücut kitle indeksinin söylemediği bir şeyi gösterir: yağın vücudun neresinde toplandığını. Karın çevresinde, iç organların arasında biriken yağ (viseral yağ) kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve yüksek tansiyon riskiyle kalça ve bacaklarda toplanan yağa göre çok daha güçlü ilişkilidir. Bu yüzden aynı kilodaki iki kişiden "elma tipi" yağlananın riski "armut tipi" yağlanana göre daha yüksek kabul edilir.
Sınır değerler
Dünya Sağlık Örgütü'nün bel çevresi ve bel-kalça oranı üzerine yayımladığı uzman raporuna göre bel-kalça oranı erkeklerde 0,90 ve üzeri, kadınlarda 0,85 ve üzeri olduğunda karın bölgesi yağlanması (abdominal obezite) olarak değerlendirilir ve metabolik hastalık riski artar.
Bel çevresi tek başına da güçlü bir göstergedir. Avrupa kökenli nüfuslar için yaygın kullanılan sınırlara göre bel çevresi erkeklerde 94 cm'nin, kadınlarda 80 cm'nin üzerinde olduğunda risk artmaya başlar; erkeklerde 102 cm'nin, kadınlarda 88 cm'nin üzerinde risk belirgin şekilde yüksektir. Bazı etnik gruplar için daha düşük sınırlar önerilir.
Bel-boy oranı ise bel çevresinin boya bölünmesidir. Basit bir kural olarak "belin boyunun yarısından küçük olsun" denir: 0,5'in altındaki değerler genellikle olumlu kabul edilir. Boyu da girersen araç bu oranı ayrıca hesaplar.
Doğru ölçüm nasıl yapılır?
- Ölçümü sabah, aç karnına ve ince giysiyle ya da çıplak tende yap.
- Ayakta, ayakların bitişik ve kolların yanda olsun; karnını içine çekme, normal nefes verdiğin anda ölç.
- Bel çevresi: Dünya Sağlık Örgütü protokolüne göre en alt kaburga ile kalça kemiğinin üst çıkıntısının tam ortasından, yere paralel ölçülür. Pratikte göbek deliğinin biraz üstü bu noktaya denk gelir.
- Kalça çevresi: Kalçanın en geniş yerinden, yere paralel ölçülür.
- Mezura sıkmadan cilde değmeli; iki ölçüm alıp ortalamasını kullanmak hatayı azaltır.
Sonucu nasıl yorumlamalı?
Oranın sınırın üzerinde çıkması bir hastalık tanısı değildir; risk faktörlerinden birinin bulunduğunu gösterir. Tansiyon, kan şekeri ve kolesterol gibi değerlerle birlikte hekim tarafından değerlendirilmelidir. Bel çevresini azaltmanın en etkili yolları düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve yeterli uykudur; belirli bir bölgeden yağ yakmayı hedefleyen egzersizlerin tek başına etkisi sınırlıdır. Genel vücut yağ oranını tahmin etmek için vücut yağ oranı aracını kullanabilirsin.