İdeal kilo diye tek bir sayı var mı?
Hayır. "İdeal kilo" kavramı, ilk olarak ilaç dozu hesaplamak için geliştirilmiş formüllerden gelir ve kişinin kas yapısını, kemik genişliğini, yaşını ya da yağ oranını hesaba katmaz. Bu yüzden araç sana tek bir rakam yerine iki şey gösterir: Dünya Sağlık Örgütü'nün vücut kitle indeksi sınırlarına göre sağlıklı kilo aralığı ve tıpta sık kullanılan dört formülün sonuçları. Sağlıklı aralığın içinde kalmak, formüllerin verdiği tek bir sayıya ulaşmaktan çok daha anlamlıdır.
Sağlıklı kilo aralığı (VKİ 18,5-24,9)
Vücut kitle indeksi, kilonun boyun karesine bölünmesiyle bulunur. Yetişkinlerde 18,5 ile 24,9 arası normal kabul edilir. Bu aralığı boya göre kilograma çevirmek için alt ve üst sınır boyun karesiyle çarpılır. 165 cm boyunda biri için sağlıklı aralık 18,5 × 1,65² ≈ 50,4 kg ile 24,9 × 1,65² ≈ 67,8 kg arasıdır. Aralığın genişliği, aynı boydaki insanların sağlıklı olabileceği kilonun ne kadar farklı olabileceğini gösterir.
Formüller
Dört formül de boyun 152,4 cm'yi (5 feet) aşan her inç (2,54 cm) için belirli bir kilo ekler:
- Devine: Erkek 50 kg, kadın 45,5 kg + her inç için 2,3 kg. Hastanelerde ilaç dozlarında en sık kullanılanıdır.
- Robinson: Erkek 52 kg + 1,9 kg; kadın 49 kg + 1,7 kg.
- Miller: Erkek 56,2 kg + 1,41 kg; kadın 53,1 kg + 1,36 kg. Uzun boylularda daha düşük, kısa boylularda daha yüksek sonuç verir.
- Hamwi: Erkek 48 kg + 2,7 kg; kadın 45,5 kg + 2,2 kg.
Formüller 152 cm'nin altındaki boylar için tasarlanmamıştır; bu boylarda sonuçlar güvenilir değildir. Çocuklar ve ergenler için de kullanılmazlar; onlarda büyüme eğrileri esas alınır.
Kilodan daha önemli olanlar
Aynı kilodaki iki kişiden biri kaslı, diğeri yağ oranı yüksek olabilir. Sağlık riskini değerlendirirken bel çevresi ve yağın vücutta nerede toplandığı en az kilo kadar önemlidir. Karın bölgesinde biriken yağ kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet riskiyle daha güçlü ilişkilidir. Bunun için bel-kalça oranı ve vücut yağ oranı araçlarına da bakabilirsin. 65 yaş üstündeki kişilerde biraz daha yüksek VKİ değerlerinin zararlı olmadığını gösteren çalışmalar vardır; hedef kilonu belirlerken hekiminle konuşmanı öneririz. Kilo vermek ya da almak istiyorsan günlük enerji ihtiyacını kalori ihtiyacı hesaplama aracıyla bulabilirsin.