Emlak vergisi nedir, kim öder?
Emlak vergisi, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'na göre Türkiye sınırları içindeki bina, arsa ve araziler için alınan yıllık vergidir. Vergiyi taşınmazın bulunduğu yerin belediyesi tahsil eder. Ödeme yükümlüsü taşınmazın sahibidir; varsa intifa hakkı sahibi, o da yoksa malik gibi tasarruf eden kişi öder. Kiracıların emlak vergisi ödeme yükümlülüğü yoktur. Hisseli taşınmazlarda her hissedar kendi payı oranında sorumludur.
Taksit ayları
Emlak vergisi yılda iki eşit taksitte ödenir:
- Birinci taksit: Mart, Nisan ve Mayıs ayları içinde
- İkinci taksit: Kasım ayı içinde
İstersen yılın tamamını birinci taksit döneminde peşin ödeyebilirsin. Süresinde ödenmeyen vergiye gecikme zammı eklenir. Vergi tutarı taşınmazın emlak vergi değeri ve kanundaki oranlara göre belirlenir; değerler belediye tarafından güncellendiği için tutar her yıl değişebilir.
Nasıl sorgulanır ve ödenir?
- Belediyenin internet sitesi: Çoğu belediyenin e-belediye sisteminde T.C. kimlik numaranla borcunu görüp kartla ödeyebilirsin.
- e-Devlet Kapısı: Belediyen e-Devlet'e entegre ise "Emlak Vergisi Borcu Sorgulama" hizmetinden borcu görebilir, bazılarında doğrudan ödeyebilirsin.
- Banka kanalları: Birçok banka, anlaşmalı belediyelerin vergilerini internet ve mobil bankacılıktan tahsil eder.
- Belediye veznesi: Kimliğinle belediyenin gelir müdürlüğüne giderek ödeme yapabilirsin.
Yeni aldığın taşınmazda bildirim
Bir taşınmazı satın aldığında vergi yükümlülüğü, alımı izleyen yıldan başlar; satış yılının vergisinin tamamını satıcı öder. Tapu işlemleri çoğu belediyeye elektronik olarak aktarılsa da ilk yıl emlak beyanının oluşup oluşmadığını belediyeden kontrol etmek iyi olur. Bina inşa ettiğinde, arsayı binaya dönüştürdüğünde ya da taşınmazda değeri etkileyen bir değişiklik yaptığında belediyeye bildirim yapman gerekir.
Kimler muaf?
Kanunun 8. maddesine göre Türkiye'de tek konutu olan ve bu konutun brüt alanı kanundaki sınırı aşmayan; geliri olmayanlar, emekliler, gaziler, şehit dul ve yetimleri, engelliler ile dul ve yetim aylığı alanlar belirli şartlarla bu konut için emlak vergisinden muaf tutulur (vergi sıfır oranla hesaplanır). Muafiyet kendiliğinden işlemez; belediyeye başvurup durumunu belgelendirmen gerekir. Hisseli konutlarda ve kira geliri olan durumlarda şartlar ayrıca değerlendirilir.
Dikkat edilecekler
- Satış yaparken alıcı, satıcıdan emlak vergisi borcunun olmadığını gösteren belge isteyebilir.
- Ödenmeyen emlak vergisi için belediye 6183 sayılı Kanun'a göre takip başlatabilir.
- Ödeme makbuzlarını sakla; ilerideki satış ve miras işlemlerinde istenebilir.
Örnek durumlar
Yıl ortasında ev satarsan
Satış yılının emlak vergisinin tamamından satıcı sorumludur. Alıcı bir sonraki yılın başından itibaren vergiyi öder. Satış sözleşmesinde aksi kararlaştırılsa bile belediyeye karşı sorumluluk bu kurala göre belirlenir; aranızdaki paylaşımı ayrıca yazılı olarak yapabilirsiniz.
Miras kalan evde
Miras yoluyla intikal eden taşınmazda mirasçılar, intikalin tapuya işlenmesinden sonra kendi payları oranında vergi öder. Murisin ödenmemiş emlak vergisi borçları da mirasçılara geçer; tapuda intikal öncesinde belediyeden borç durumunu öğrenmek sürpriz yaşamanı engeller.
Arsa üzerine ev yaptırırsan
İnşaat bittiğinde arsa vergisi yerine bina vergisi uygulanmaya başlar. İnşaatın sona ermesini izleyen dönemde belediyeye bildirim vermen gerekir; bildirim yapılmazsa vergi geriye dönük ve cezalı olarak tahakkuk ettirilebilir.
Muafiyet başvurusunda istenenler
- Kimlik ve tapu bilgileri
- Emekliysen emekli olduğunu gösteren belge, engelliysen sağlık kurulu raporu
- Başka konutun olmadığına dair beyan
- Belediyenin isteyebileceği diğer belgeler
Muafiyet şartlarını taşıdığın halde yıllardır vergi ödediysen, geçmiş dönemler için iade imkânı olup olmadığını belediyenin gelir birimine sor.