Mevduat faizi nasıl hesaplanır?
Türk lirası vadeli mevduatta bankalar faizi basit faiz yöntemiyle ve yılı 365 gün sayarak hesaplar. Formül şudur: Brüt faiz = Anapara × Yıllık faiz oranı × Vade günü ÷ 365. Örneğin 100.000 ₺'yi yıllık %40 faizle 32 günlüğüne yatırırsan brüt faiz 100.000 × 0,40 × 32 ÷ 365 = yaklaşık 3.507 ₺ olur.
Bu brüt tutardan, gelir vergisi tevkifatı olarak bilinen stopaj kesilir. Stopaj oranı vadenin uzunluğuna göre değişir ve dönem dönem Cumhurbaşkanı kararıyla güncellenir. Bu yüzden araçta stopaj oranını sen giriyorsun; bankanın internet şubesindeki hesap açılış ekranında ya da vade sonu dekontunda uygulanan oran yazar. Yukarıdaki örnekte %15 stopajla 526 ₺ vergi kesilir, net faiz yaklaşık 2.981 ₺ olur.
Vadeyi yenilemek getiriyi nasıl etkiler?
Vade sonunda anaparayla birlikte net faizi de yeniden yatırırsan bir sonraki dönemin faizi daha büyük bir tutar üzerinden işler. Buna bileşik getiri denir. "Vade kaç kez yenilensin" kutusuna örneğin 11 yazarsan 32 günlük vadeyi bir yıla yakın süre boyunca yenilediğinde ulaşacağın tutar ve dönem dönem dökümü görünür. Hesap, faiz oranının her dönem aynı kaldığını varsayar; gerçekte bankalar her yenilemede o günün oranını uygular, bu yüzden sonuç bir tahmindir.
Sonuç kutusundaki "net yıllık bileşik getiri", stopaj düşüldükten ve faiz yeniden yatırıldıktan sonraki gerçek yıllık getirindir. Farklı vadeleri ya da bankaları karşılaştırırken ilan edilen brüt oran yerine bu değere bakmak daha doğrudur.
Enflasyona karşı reel getiri
Net faiz, paranın alım gücünü korumak için enflasyonla karşılaştırılmalıdır. Net yıllık getirin aynı dönemdeki enflasyondan düşükse, hesabındaki rakam büyüse bile alabileceğin mal ve hizmet miktarı azalır. Geçmiş dönemler için paranın bugünkü değerini enflasyon hesaplama aracıyla bulabilirsin.
Bilmen gerekenler
- Vade dolmadan para çekilirse bankalar genellikle faiz ödemez ya da çok düşük bir oran uygular.
- Bankaların bazı kampanyalı oranları yalnızca yeni para ya da belirli tutar aralıkları için geçerlidir.
- Türkiye'de mevduat, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesi altındadır; güvencenin kapsamı ve üst sınırı TMSF tarafından belirlenir.
- Döviz mevduatında ve katılım bankalarının kâr payı hesaplarında hesaplama ve vergi kuralları farklı olabilir.