Şahıs şirketi nedir?
Hukuken ayrı bir tüzel kişilik yoktur: işletme senin adına açılır ve işletmenin borçlarından tüm malvarlığınla sorumlu olursun. Limited ya da anonim şirkete göre kuruluşu daha kolay, muhasebe ve kapanış maliyeti daha düşüktür. Bu yüzden serbest çalışanlar, küçük esnaf ve yeni girişimciler genellikle şahıs şirketiyle başlar.
Esnaf mı, tacir mi?
Faaliyetinin büyüklüğü ve türüne göre ya esnaf ve sanatkâr olarak esnaf odasına ve esnaf siciline ya da tacir olarak ticaret siciline ve ticaret odasına kaydolursun. Serbest meslek erbabı (yazılımcı, tasarımcı, danışman, avukat, doktor) oda kaydı yerine meslek odası kurallarına tabidir ve serbest meslek makbuzu düzenler. Hangisine gireceğini mali müşavirin faaliyet koduna göre belirler.
Adım adım kuruluş
- Mali müşavirle görüş: Faaliyet kodunu (NACE), vergilendirme türünü (basit usul ya da gerçek usul) ve muhasebe ihtiyacını belirle. Basit usul şartları kanunda sayılmıştır.
- İşyeri adresini belirle: Kira sözleşmesi ya da tapu gerekir. Evini işyeri olarak göstermek mümkündür; ev sahibinin onayı ve yönetim planı kontrol edilmelidir.
- İşe başlama bildirimi: GİB İnternet Vergi Dairesi'nden ya da e-Devlet üzerinden işe başlama başvurusu yapılabilir; vergi dairesine şahsen de başvurulabilir. Kimlik, adres belgesi ve kira sözleşmesi istenir.
- Yoklama: Vergi dairesi işyerini yerinde ya da elektronik olarak doğrular.
- Oda kaydı: Esnafsan ilgili esnaf odasına ve esnaf siciline, tacirsen ticaret siciline ve ticaret odasına kaydolursun.
- Belgeler: Fatura ya da makbuz düzenleme yöntemini belirle. Birçok mükellef için e-Arşiv fatura ve e-Serbest Meslek Makbuzu kullanımı yaygınlaşmıştır.
- Vergi levhası: Kayıt tamamlanınca levhanı internetten yazdır.
SGK ve sigortalılık
Vergi kaydın açıldığında kendi adına çalışan (4/b) sigortalılığın genellikle otomatik başlar ve aylık prim ödeme yükümlülüğü doğar. Başka bir işte 4/a kapsamında çalışmaya devam ediyorsan durumun farklı değerlendirilir; çakışan sigortalılık kurallarını SGK'ya sor. İşçi çalıştıracaksan ayrıca SGK işyeri tescili yapman gerekir.
Genç girişimci istisnası
Gelir Vergisi Kanunu'nun 20. maddesine göre, ilk defa vergi mükellefiyeti tesis ettiren ve kanundaki yaş şartını (29 yaşını doldurmamış olmak) taşıyan gençler, belirli bir tutara kadar olan kazançları için üç yıl süreyle gelir vergisi istisnasından yararlanabilir. İstisnanın başka şartları da vardır (ör. işi bizzat yönetmek). Ayrıca bir yıl boyunca bağ-kur priminin devlet tarafından karşılanması gibi teşvikler uygulanabilir; güncel şartları kayıt sırasında sor.
Kurulumdan sonra takvimin
- Aylık ya da üç aylık KDV ve muhtasar beyannameleri (durumuna göre)
- Geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyannamesi
- Bağ-kur prim ödemeleri
- Defter tutma ve belge saklama yükümlülükleri
Kuruluş öncesi soruların listesi
- Faaliyetim esnaf ve sanatkâr kapsamında mı, tacir mi, serbest meslek mi?
- Basit usul şartlarını taşıyor muyum, yoksa gerçek usulde mi vergilendirileceğim?
- KDV mükellefi olacak mıyım; satışlarıma hangi oranlar uygulanacak?
- Fatura mı, serbest meslek makbuzu mu düzenleyeceğim; e-Arşiv ya da e-Serbest Meslek Makbuzu sistemine geçmem gerekiyor mu?
- Genç girişimci istisnası ve Bağ-Kur prim desteğinden yararlanabilir miyim?
- Evden mi, ayrı bir işyerinden mi çalışacağım; ruhsat gerekiyor mu?
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
Dükkân, ofis ya da atölye gibi bir işyeri açacaksan, faaliyetinin türüne göre belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alman gerekebilir. Gıda, sağlık ve çevreyi etkileyen faaliyetler için ek izinler istenir. Ev ofisinden yalnızca bilgisayar başında çalışan serbest meslek erbabı için ruhsat genellikle gündeme gelmez, ama belediyenin uygulamasını kontrol et.
Kapanış da bir süreçtir
İşini bıraktığında vergi dairesine işi bırakma bildirimi vermen, oda kaydını kapatman ve Bağ-Kur sigortalılığının sona erdiğinden emin olman gerekir. Bildirim yapılmazsa vergi ve prim borçları tahakkuk etmeye devam eder.