Ne zaman dikilir?
Çilek fideleri genellikle sonbaharda ya da ilkbaharın başında dikilir. Sonbaharda dikilen fideler kışa kadar kök salar ve ertesi bahar daha güçlü ürün verir. Soğuk bölgelerde ilkbahar dikimi daha güvenlidir. Fideyi sağlıklı, kökleri gelişmiş ve hastalıksız bitkilerden seç.
Yer ve toprak
- Günde en az 6 saat güneş alan bir yer seç; güneş meyvenin tadını ve şekerini artırır.
- Toprak hafif asidik, süzek ve organik maddece zengin olmalı. Su tutan ağır toprak kök çürüklüğüne yol açar.
- Saksı, askılı saksı ya da çilek kulesi gibi dikey sistemler balkonda yer kazandırır. Her bitki için yeterli toprak hacmi bırak.
Doğru dikim derinliği
Çilekte en önemli nokta, bitkinin ortasındaki "taç" kısmının toprak seviyesinde kalmasıdır. Taç toprağın altına gömülürse çürüyebilir; çok yüksekte kalırsa kökler kurur. Kökleri dikim çukuruna yayarak yerleştir ve etrafını bastırarak can suyu ver. Bitkiler arasında yaklaşık 25-35 cm mesafe bırak.
Sulama ve malç
Çilek kökleri yüzeye yakın olduğu için düzenli sulama ister, özellikle çiçeklenme ve meyve döneminde. Sabah saatlerinde dibe sula; meyveleri ve yaprakları ıslatmak gri küfü artırır. Bitkilerin çevresine saman, çam kabuğu ya da çilek örtüsü sermek meyvelerin toprağa değmesini önler, nemi korur ve yabani otları azaltır. Çilek isminin bazı dillerde samanla ilişkilendirilmesi de bu geleneksel uygulamadan gelir.
Kollar (stolonlar)
Çilek bitkisi yaz aylarında yere doğru uzun saplar uzatır; bunların ucunda yeni bitkicikler oluşur. Bu kollara stolon denir. Meyve verimini artırmak istiyorsan kolları erken dönemde kes. Yeni fide elde etmek istiyorsan kolun ucundaki bitkiciği küçük bir saksıya yerleştirip köklendir, kök tuttuktan sonra ana bitkiyle bağlantısını kes. Çilek bitkileri genellikle birkaç yıl sonra verimden düşer; kollardan elde ettiğin genç bitkilerle yenilemek iyi bir yöntemdir.
Gübreleme
İlkbaharda büyüme başladığında ve hasattan sonra dengeli bir gübre verilebilir. Aşırı azot yaprak yapar ama meyveyi azaltır ve hastalığa yatkınlığı artırır. Ürün etiketine uy.
Sık görülen sorunlar
- Gri küf: Meyvelerde gri, tüylü bir tabaka. Nemli ve havasız koşullarda artar. Çürüyen meyveleri hemen uzaklaştır, bitkiler arasında hava dolaşımı bırak.
- Salyangoz ve sümüklüböcek: Meyvelerde delikler açar. Akşam saatlerinde kontrol edip elle topla.
- Kuşlar: Olgun meyveleri kuşlardan korumak için ince bir file kullanılabilir.
- Küçük ve şekilsiz meyve: Yetersiz tozlaşma, kuraklık ya da yaşlanmış bitki.
Hasat
Çilekler tamamen kırmızılaştığında, sabah serinliğinde ve sapıyla birlikte topla. Toplandıktan sonra olgunlaşmaya devam etmezler. Yıkamayı tüketmeden hemen önce yap; yıkanıp bekletilen çilek çabuk bozulur.
Çilek türleri
Çilek çeşitleri genel olarak yılda bir kez bol ürün verenler ve sezon boyunca birkaç dalga hâlinde ürün verenler (dört mevsim çilekleri) olarak ayrılır. Balkon ve saksı için sezon boyunca ürün veren çeşitler daha keyiflidir; bahçede bol ve tek seferlik hasat için yılda bir ürün veren çeşitler tercih edilebilir. Yerel fidecilere bölgene uygun çeşidi sor.